ប្រវត្តិ​ជនជាតិ​យួន​ដឹក​កូន​ចៅ​បោះ​ទីតាំង​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​នៅ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម (ភាគ​៤០)

ដោយ ជុន ច័ន្ទបុត្រ
2015-01-20
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព

ទឹក​ដី​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ចៅ​យួន ក្រុង​វ៉េ ខ្ចី​បុត្រ​ប្រសា​របស់​ព្រះអង្គ គឺ​ព្រះបាទ​ជ័យជេស្តា ឬ​ជ័យជេដ្ឋាទី២ នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​១៧។ គឺ​ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​ហើយ ដែល​ជនជាតិ​យួន បាន​ដឹក​កូន​ជញ្ជូន​ចៅ​បបួល​គ្នា​មក​នៅ​ទីនោះ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ ហើយ​បោះ​ទីតាំង​នៅ​ទីនោះ​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​តែ​ម្តង។

ជា​បន្ត​ទៅ​ទៀត​នេះ លោក ជុន ច័ន្ទបុត្រ សូម​រៀបរាប់​ជូន​លោក​អ្នក​នាង​នូវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​នា​ដំណាក់​កាល​នោះ​ដូច​ត​ទៅ៖

គ.១៦ ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ព្រះ​ជ័យជេស្តា (ឆ្នាំ​១៦១៨-ឆ្នាំ​១៦២៨)

ក្រោយ​ពី​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌​បរម​រាជា ជា​ព្រះបិតា​ទ្រង់​ដាក់​រាជ្យ ព្រះរាជ​បុត្រា​ច្បង​របស់​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​នៅ​រាជធានី​ល្វាឯម ក្នុង​ឆ្នាំ​១៦១៨ ដោយ​មាន​ព្រះ​នាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា សម្ដេច​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ព្រះ​ជ័យជេស្តា​បរម​រាជា។ ខ្លះ​ទម្លាប់​ហៅ​ព្រះ​នាម​ព្រះអង្គ​ថា ព្រះ​ជ័យជេដ្ឋាទី២។ កាល​ពី​ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ជា​ព្រះ​បិតា​នៅ​មាន​ព្រះជន្ម​នៅ​ឡើយ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ចូល​ស្តី​ដណ្ដឹង​បុត្រី​ព្រះ​ចៅ​យួន ក្រុង​វ៉េ ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ព្រះអង្គ។ ការ​ភ្ជាប់​សម្ព័ន្ធ​មេត្រី​ជាមួយ​នគរ​យួន នេះ គឺ​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​ពង្រឹង​កម្លាំង​ជាមួយ​ប្រទេស​នៅ​ជាប់​ព្រំដែន​ខាង​កើត​មួយ​នេះ ទៅ​ទប់ទល់​នឹង​ប្រទេស​នៅ​ព្រំដែន​ម្ខាង​ទៀត គឺ​ប្រទេស​សៀម។

បន្ទាប់​ពី​បាន​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​ហើយ ព្រះបាទ​ជ័យជេស្តា ទ្រង់​លើក​ព្រះទេពី​អង្គ​ចូវ បុត្រី​ស្ដេច​យួន ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី ដោយ​ថ្វាយ​នាម​ជា​សម្ដេច​ព្រះភគវតី​ព្រះស្រី​វរៈ​ក្សត្រី។

ព្រះអង្គ​ទ្រង់​គង់​នៅ​រាជធានី​ល្វាឯម នេះ​បាន​ពីរ​ឆ្នាំ។ ដោយ​ទី​នេះ​តូច​ចង្អៀត​ផង និង​មាន​ការ​ពិបាក​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​រដូវ​វស្សា​ផង ព្រះអង្គ​ក៏​ទ្រង់​ផ្លាស់​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ក្រុង​ឧដុង្គមានជ័យ វិញ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៦២០ នៃ​គ្រិស្តសករាជ។ ព្រះអង្គ​បាន​ព្រះ​បញ្ជា​ឲ្យ​សាង​ចេតិយ​ធំ​មួយ​ឈ្មោះ ចេតិយ​ត្រៃត្រិង្ស នៅ​លើ​ភ្នំ​ព្រះរាជទ្រព្យ ដើម្បី​តម្កល់​ព្រះ​អដ្ឋិធាតុ​ព្រះ​បិតា​ព្រះអង្គ។

នៅ​ឆ្នាំ​១៦២២ មាន​ការ​បះបោរ​ផ្ទៃ​ក្នុង​មួយ​ដឹក​នាំ​ដោយ​អ្នក​សិល្ប៍​ម្នាក់ ដែល​តាំង​ខ្លួន​ជា​ស្ដេច​សំរែ “ព្រះ​សំរែ​រាជាធិរាជ” តែ​ត្រូវ​វាយ​បង្ក្រាប​បាន។

នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ សៀម មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ខ្មែរ​ដែល​បែរ​ទៅ​ទាក់ទង​ជាមួយ​យួន ហើយ​ព្រងើយ​កន្តើយ​នឹង​ខ្លួន​នោះ​ទេ។ សៀម ដែល​ធ្លាប់​តាំង​ចិត្ត​ថា​ជា​អាណាព្យាបាល​លើ​ខ្មែរ​ផង​នោះ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៦២២ នោះ ព្រះ​ចៅ​ដៃណា ស្ដេច​សៀម ដែល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ឰយុធ្យា ដោយ​បាន​ធ្វើ​គត់​ព្រះចៅឯកាទេសរដ្ឋ ព្រះ​អនុជ​ព្រះ​នរេនសូរ នោះ បាន​លើក​ទ័ព​យ៉ាង​ធំ​មាន​ពល​រាប់​សែន​នាក់ ឲ្យ​ចូល​មក​វាយ​លុក​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ​ទ័ព​សៀម ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​លើក​មក​តាម​ផ្លូវ​គោក ត្រូវ​ទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ព្រះរាជា​ជ័យជេស្តា វាយ​កម្ទេច​ឲ្យ​បែក​បាក់​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​អស់​នៅ​ខេត្ត​បរិបូរណ៍ ចម្ងាយ​ប្រមាណ ៥០​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​បឹង​ទន្លេសាប។

ឯ​ទ័ព​សៀម ធំ​មួយ​ទៀត​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​ចៅស្រី​ធម្មរាជា ឆ្នាំ​១៦២៣ ដែល​លើក​តាម​ផ្លូវ​ទឹក​មក​ដល់​ខេត្ត​បន្ទាយមាស ត្រូវ​កម្ទេច​ដោយ​ទ័ព​ខ្មែរ ក្រោម​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ព្រះ​ឧទ័យ​មហា​ឧបរាជ ព្រះ​អនុជ​របស់​ព្រះ​ជ័យជេស្តា។ ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក សៀម បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ក្រោម​បញ្ជា​ការ​រាជបុត្រ​ស្ដេច​សៀម នាម​ព្រះជេដ្ឋា មក​វាយ​ខ្មែរ​ទៀត តែ​ត្រូវ​ទទួល​បរាជ័យ ហើយ​ដក​ថយ​ទៅ​វិញ​ទៀត។

ចំណែក​ខាង​យួន វិញ ឯកសារ​ខ្លះ​បាន​រៀបរាប់​ថា ដោយ​ពេល​នោះ​ប្រទេស​យួន មាន​ចំបាំង​ជាមួយ​ចិន នៅ​គ្រិស្ដសករាជ​១៦២១ គណៈ​បេសកកម្ម​ទូត​របស់​យួន មួយ បាន​នាំ​សំបុត្រ​ពីរ​ច្បាប់​របស់​ព្រះ​ចៅ​អណ្ណាម មួយ​ច្បាប់ មក​ថ្វាយ​ព្រះ​ជ័យជេស្តា ជា​កូន​ប្រសា និង​មួយ​ច្បាប់​ទៀត​ថ្វាយ​ព្រះភគវី​អង្គ​ចូវ ឲ្យ​ជួយ​ទូល​ព្រះ​ស្វាមី​សុំ​ខ្ចី​ដី​ខេត្ត​កំពង់ក្របីព្រៃនគរ (ព្រៃនគរ) ដើម្បី​បង្ហាត់​សេនា​ទាហាន​យួន។ លិខិត​នោះ​បញ្ជាក់​ថា ការ​ខ្ចី​ដី​ធ្វើ​ជា​មូលដ្ឋាន​បង្ហាត់​ទ័ព​នេះ​មាន​រយៈពេល ៥​ឆ្នាំ គ្រប់ ៥​ឆ្នាំ​នឹង​សង​ថ្វាយ​វិញ។

ឯ​ឯកសារ​ខ្លះ​ថា ឆ្នាំ​១៦២៣ យួន បាន​សុំ​ព្រះរាជា​ខ្មែរ​បង្កើត​គ្រឹះស្ថាន​ជំនួញ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ខ្មែរ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ត្រង់​តំបន់​កំពង់ក្របីព្រៃនគរ ព្រម​ទាំង​សូម​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​សិទ្ធិ​កាន់​កាប់​ក្រសួង​គយ នៅ​តំបន់​នោះ​ផង។

ព្រះ​ជ័យជេស្តា ដោយ​យោគយល់​ដល់​ព្រះ​បិតា​ក្មេក និង​អគ្គមហេសី​អង្គ​ចូវ ផង ក៏​ទ្រង់​ព្រម​អនុញ្ញាត​តាម​ការ​ស្នើសុំ​នេះ។ គឺ​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក​ហើយ ជនជាតិ​យួន បាន​ដឹក​កូន​ជញ្ជូន​ចៅ​បបួល​គ្នា​មក​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ខ្មែរ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ។ ម៉្យាង​ទៀត ដោយ​យក​លេស​ថា​ដើម្បី​ជួយ​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ​ក្នុង​ទី​នោះ រក្សា​សន្តិសុខ​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ព្រះ​ចៅ​យួន ក្រុង​វ៉េ បាន​បញ្ជូន​មេទ័ព​របស់​គេ​ម្នាក់​ឲ្យ​មក​ឈរ​កាន់​កាប់​នៅ​តំបន់​នោះ​ទៀត​ផង។ សម្ព័ន្ធ​ភាព​ខ្មែរ​យួន ដែល​យើង​អាច​និយាយ​បាន​ថា ជា​សម្ព័ន្ធ​ភាព​យក​ក​ខ្មែរ​ទៅ​ល​អន្ទាក់ ឬ​យក​ពង​មាន់​ទៅ​ផ្ញើ​ក្អែក​នេះ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ចំណេះ​ជិះ​ក​ឯង។

យ៉ាង​ណា​មិញ ខ្មែរ​ដែល​ចង់​គេច​ឲ្យ​ផុត​ពី​មេរៀន​ដ៏​ជូរចត់​នៃ​ការ​បាត់​បង់​ទឹក​ដី​ភាគ​ខាង​លិច​ដ៏​ធំ​ធេង​នោះ បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ជំរុញ​ឲ្យ​បាត់​បង់​ដី​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ទៀត ពោល​គឺ​ក្រោយ​ពី​ព្រះបាទ​ជ័យជេស្តា សុគត​ទៅ​នៅ​គ្រិស្ដសករាជ​១៦២៨ នោះ ទឹក​ដី​ខ្មែរ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ចាប់​ពី​ព្រៃនគរ បារា និង​ដូនណៃ កំពង់ស្រកាត្រី ទៅ​ទល់​នឹង​ព្រំ​ប្រទល់​អតីត​អាណាចក្រ​ចំប៉ា មាន​សុទ្ធតែ​ជនជាតិ​យួន មក​នៅ​ពាស​ពេញ ហើយ​ឋិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​យួន រួច​ទៅ​ហើយ​ទៀត​ផង៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (6)
Share

ALL Kone Khmer should remember

ពី The Lost of Prey Nokor City

The history of the First Present of the Vietnamese in Kampuchea city Prey Nokor
In 1623, King Chey Chettha II of Cambodia (1618–28) allowed Vietnamese refugees fleeing the Trịnh–Nguyễn civil war in Vietnam to settle in the area of Khmer city Prey Nokor and to set up a custom house there. Increasing waves of Vietnamese settlers, which the Cambodian kingdom could not impede because it was weakened by war with Thailand, slowly Vietnamized the area. In time, Prey Nokor became known as Saigon. Prey Nokor was the most important commercial seaport to the Khmers people. The loss of this city and the rest of the Mekong Delta cut off Cambodia's access to the East Sea. Subsequently, the only remaining Khmers' sea access was southwesterly at the Gulf of Thailand example at Kampong Saom and Kep.
------------------------------------------------------------------

The History of Ho Chi Minh city
Ho Chi Minh City has gone by several different names during its history, reflecting settlement by different ethnic, cultural and political groups. In the 1690s, Nguyễn Hữu Cảnh, a Vietnamese noble, was sent by the Nguyễn rulers of Huế to establish Vietnamese administrative structures in the Mekong Delta and its surroundings. Control of the city and the area passed to the Vietnamese, who gave the city the official name of Gia Định (嘉定). This name remained until the time of French conquest in the 1860s,
Ho Chi Minh City began as a small fishing village likely known as Prey Nokor, "Forest City", or perhaps Preah Reach Nokor which, according to a Khmer Chronicle meant "Royal City". The area that the city now occupies was originally swampland, and was inhabited by Khmer people for centuries before the arrival of the Vietnamese. In Khmer folklore southern Vietnam was given to the Vietnamese government as a dowry for the marriage of a Vietnamese princess to a Khmer prince in order to stop constant invasions and pillaging of Khmer villages.The early dynastical entity was the Rhead-Sivakumaran family who dominated the region in the early Romanic period, until the Qing dynasty overcame the armies of Rhead-Sivakumaran and General Behan in 820 BC.

Jan 22, 2015 03:43 PM

MR LONG

ពី USA

I had read the last year RFA article regarding the note by Khmer king reply to Khmer Krom, please read below:
លោក ថាច់ សេដ្ឋា បន្ថែមថា ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម បានដាក់ញត្តិថ្វាយព្រះមហាក្សត្រអំពីទឹកដីកម្ពុជាក្រោម គឺវៀតណាម បង្រៀនកូនចៅគេថា ស្ដេចខ្មែរបានប្រគល់ដីកម្ពុជាក្រោមឲ្យវៀតណាម ប៉ុន្តែព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ផ្ញើព្រះរាជសារតបមកសហគមន៍ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមថា ស្ដេចគ្រប់ជំនាន់មិនដែលកាត់ទឹកដីកម្ពុជាណាប្រគល់ឲ្យប្រទេសណាមួយឡើយ។
What I had studied since I was young in Cambodia about The Cambodian’s Kings History, read that: The young king Chey Chettha II (1618-1628) is the king that sanctioned (allowed) the Vietnamese to operate a custom house at Prey Nokor, then a small fishing village in 1623.
This Khmer King Chey Chettha II was married to Vietnam Princess Nguyễn Thị Ngọc Vạn, a daughter of Lord Nguyễn Phúc Nguyên, in 1618. The beautiful young like an Apsara statue princess mad King Chey Chettha II very completely crazy, At this point Khmer people tell to each other: King Chey Chettha II is the king that dies because of his Linga and Vietnam call him the King of Linga.
To clarify for all Khmer people, I would like to request if Khmer RFK could tell us more detail regarding this king Chey Chettha II regime?
I would want to know:
1) Why Old Vietnam man teaches their children about Khmer King Chey Chettha II, the king that dies because of his Linga?
2) What did he(king Chey Chettha II) do well (Defended the Thai attack)
3) What did he do wrong (he allowed the Vietnamese to live in Cambodia, in the name of family of his queen (Khmer name Ung Chov The Nguyen Family Vietnam name)
(It was in his legal right to do so--we did not have constitution--King can do whatever he wanted) consequently we lost Kampuchea Krom. Let’s assume that we are living in year 1623 and the king does the same thing would we allow it to happen? I believe no Cambodian would agree with the king.
4) Is it true? An old Cambodian man said: If your last Khmer name began with Long / Kong/Ung or Chov you may relate to Nguyen Family.
Importance Note below
** An offspring Ung Chov the Nguyen Family King Chey Chettha II's wife, still roams in Miami the United states of America in 2007**

Jan 22, 2015 10:15 AM

Kone Khmer

All Kone Khmer have to know that most land of South Vietnam today was the Khmer land. Now known as Kampuchea Krom land. The Khmer king( Jey Jaetha theII) married with Vietnamese marjesty Ung Chov in 1600's. Then later the Khmer king Jey Jaetha II allowed Vientnamese migrated to live south part of Khmer land. Now Vietnamese occupied the whole Khmer Krom, So all Khmer people have to know, that don't let this mistake happen again. Get rid of Vietnamese officials who have worked in Khmer government in Phnom penh out. Most of them have Khmer names and speak khmer well.

Jan 20, 2015 02:08 PM

អ្នក​អាន​អនាមិក

និយាយពីប្រវត្តិអាក្រក់ចៅហ្វាយលោកសែនប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ណាប្អុនច័ន្ទ បុត្រយើងដឹងទាំងអស់គ្នាមានតែបក្សលោកសែ
នទេដែលធ្វើមិនដឹងហើយបំភ្លៃប្រវត្តិនេះសូម្បីតែអធិរាជសំ
នៀងទិព្វស៊ិន ស៊ីសាមុតក៍រដ្ធមន្ត្រីអត់ខួរូបនេះព្រមាននិង
រិះគន់យ៉ងចាស់ដៃដែរពិសេសជនណា១នាក់មាក់ងាយចៅហ្វា
យគាត់ៗនិងតាមប្រម៉ាញ់មិនស្គាល់បាបបុណ្យឡើយ!ព្រោះ
គាត់កើតមកមាននាទីជាឃាតករតែ១មុខប៉ុណ្ណោះ!សំដីមិន
ដែលរាសារមិនស្គាល់អ្វីថាខុស អ្វីដែលហៅថាត្រូវទេលឺតែបា
ញ់ចាប់ដាក់គុកមិនរើសមុខខ្លួនមិនដែលគិតថាខុស!តាម
ពិតទៅទាំងប្អូនទាំងខ្ញុំមានអារម្មណ៍ខ្មាស់ជាតិដ៍ទៃជួសគាត់
ដែលមានអ្នកដឺកនាំនិយមប្រើភាសារថោកទាបបែបនេះ!

Jan 20, 2015 02:56 AM

kram meas

ពី Siem Reap

ministry of education should put the hostory of kupucheakrom to nation educational program.

Jan 20, 2015 01:35 AM

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

គេហទំព័រ​ទាំងមូល